Main Menu

મહાત્‍મા ગાંધીએ વર્ષ 19ર0માં એક દલિત બાળકીને લીધી હતી દત્તક

સમગ્ર વિશ્‍વને નાત-જાતથી દુર રહેવાનો સંદેશ આપનાર

મહાત્‍મા ગાંધીએ વર્ષ 19ર0માં એક દલિત બાળકીને લીધી હતી દત્તક

અમરેલી, તા.ર

ગાંધીજીએ એક દલિત બાળકીને 19ર0ના અરસામાં દત્તક લીધેલી એ બાળકી એટલે લક્ષ્મીબહેન દુદાભાઈ દાફડા દુદાભાઈને કુલ પાંચ દીકરીઓ હતી પાંચ દીકરી પછી એક દીકરો આવ્‍યો જેને દુદાભાઈ ગાંધીજીના આશીર્વાદ માનતા હતા એટલે તેમણે દીકરાનું નામ ગાંધીજીના જ માનમાં મોહન રાખી દીધું. મોહનભાઈ અમરેલી જિલ્‍લાના વડીયામાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી નિવૃત થયા તેમના બે દીકરાઓ છે અને એ પણ આજે વડિયામાંજ રહે છે. લક્ષ્મીબહેનના ભાઈ મોહનભાઈના દીકરાના દીકરાઓ આજે પણ તેમના પરદાદા અને ફાઈબાના નામે સમાજ માટે ઉપયોગી દાનપૂણ્‍યો કરે છે. અને ગર્વ અનુભવે છે.

ગાંધીજીએ એક દલિત બાળકીને 19ર0 ના અરસામાં દત્તક લીધેલીએ બાળકી એટલે લક્ષ્મીબહેન દુદાભાઈ દાફડા દુદાભાઈ અને તેમનું કુંટુંબ કોચરબ ખાતેસત્‍યાગ્રહ આશ્રમમાં વસનાર પહેલું અત્‍યંજ કુંટુંબ હતું. દુદાભાઈની સાથે પત્‍ની દાનીબહેન અને એક વર્ષની દીકરી લક્ષ્મી પણ હતા. સત્‍યાગ્રહ આશ્રમની સ્‍થાપનાના થોડાજ મહિનામાં ઠકકરબાપાની ભલામણથી તેઓ આશ્રમમાં આવ્‍યા હતા. મુંબઈમાં શિક્ષકનું કામ કરતા દુદાભાઈ આશ્રમમના નિયમોનું પાલન કરવા તૈયાર હતા એથી ગાંધીજીએ આશ્રમમાં લીધા આશ્રમમાં રહેતા દુદાભાઈએ આશ્રમમાં જન્‍મેલા દીકરાનું નામ મોહન પાડયું હતું. જેને દુદાભાઈ ગાંધીજીના આશીર્વાદ માનતા હતા. એટલે તેમણે દીકરાનું નામ ગાંધીજીના જ માનમાં મોહન રાખી દીધું એજ મોહનભાઈ અમરેલી જિલ્‍લાના વડિયાની તાલુકા પ્રાથમિક શાળામાં શિક્ષકની ફરજ બજાવતા તેમના પુત્રોનો પરિવાર આજે હાલમાં પરદાદા અને ફાઈબાના આશ્રમમાં ફોટા અને ગાંધીજીએ બનાવેલ કુરતો જોઈ ધન્‍યતા અનુભવે છે.

દુદાભાઈ દાફડા મુંબઈથી આવીને આશ્રમમાં વસ્‍યા હતા. એ પરિવાર દલિત હતો એટલે કસ્‍તુરબા સહિત ઘણાને તેમના પ્રત્‍યે થોડો અણગમો હતો. ગાંધીજીએ આ અણગમો દુર કરવા પોતાની સ્‍ટાઈલમાં ચોટડુટ ઉપાય શોધી કાઢયો હતો. અને દુદાભાઈની દીકરીને લક્ષ્મીને દત્તક લેવાનું નકકી કર્યુ જેથી એ આપોઆપ કસ્‍તુરબાની પણ દીકરી બને અને દત્તક દિકરી લક્ષ્મીબહેન જેમને ગાંધીજીને બકરીના દુધના પ્રયોગો શીખવ્‍યા હતા. કસ્‍તુરબા ગમે તેટલોઅણગમો હોવા છતાં લક્ષ્મીને દુર કરી શકે નહી એક તબક્કે ગાંધીજીએ કસ્‍તુરબાને કહી દીધેલું કે તારે જવું હોય તો જઈ શકે છે. પણ લક્ષ્મીતો અહીજ રહેશે ગાંધીજીએ એક દલિત બાળકીને 19ર0 ના અરસામાં દત્તક લીધેલીએ બાળકી એટલે લક્ષ્મીબહેન દુદાભાઈ દાફડા લક્ષ્મી બહેને પોતાના સંસ્‍મરનોમાં નોંઘ્‍યા પ્રમાણે દત્તક લીધા ત્‍યારે તેઓ સાબરમતી આશ્રમ આવી ગયેલા અને વર્ષ 19ર0-ર1 નું હતું દતક લેતી વખતે ગાંધીજીએ દુદાભાઈને કહેલું કે હવે આ દીકરી સંપુર્ણ પણે મારી છે. અને તેનું કન્‍યાદાન પણ હું કરાવીશ ગાંધીજીએ બાદમાં લક્ષ્મીના લગ્ન પણ ગાંધીજીએ કૃષ્‍ણાદાસ શર્મા નામના બિન ગુજરાતી બ્રાહ્મણ સાથે કરાવેલ લક્ષ્મીબહેનને બે સંતાનો એક દિકરી અને એક દીકરો હતા તેમના પરિવારજનો આજે પણ હયાત છે. અને ગાંધી ફેમિલીના વારસદાર હોવાની ઓળખ વગર પ્રસિદ્ધિથી દુર રહી જીવે છે.